Elk gebouw staat op een fundering. Dit is het deel van een constructie dat het gewicht van het gebouw opvangt en doorgeeft aan de grond eronder. Zonder een goede fundering zou een huis of gebouw verzakken, scheefgroeien of instorten. De fundering is letterlijk de basis waarop alles rust.
Wat is een fundering precies?
Een fundering is het constructiedeel dat het gewicht van een gebouw, samen met alle krachten die erop werken, overdraagt op de ondergrond. Denk aan het gewicht van de muren, vloeren, het dak en alles wat zich in het gebouw bevindt. Al die krachten komen samen in de fundering, die ze vervolgens veilig aan de bodem doorgeeft.
De fundering zit altijd onder de grond en is daardoor voor de meeste mensen onzichtbaar. Toch is het een van de belangrijkste onderdelen van elk bouwwerk. Als de fundering het niet goed doet, ontstaan er scheuren in muren, hangen deuren en ramen scheef, en kan een gebouw uiteindelijk onveilig worden.
Welke soorten funderingen bestaan er?
Er zijn twee veelgebruikte soorten funderingen: ondiepe funderingen en diepe funderingen. Welke het beste past, hangt af van de grondsoort en het gewicht van het gebouw.
Een ondiepe fundering, ook wel fundering op staal genoemd, wordt direct op de bodem geplaatst. Dit werkt goed als de grond stevig genoeg is om het gewicht te dragen. In Nederland wordt dit type minder vaak toegepast, omdat de bodem hier op veel plaatsen uit slappe grond bestaat, zoals klei of veen.
Een diepe fundering maakt gebruik van palen die diep in de grond worden gedreven, tot op een draagkrachtige laag. Dit zijn funderingspalen. Ze worden gebruikt als de bovenste grondlaag te slap is om het gebouw te dragen. In Nederland is dit type fundering veruit het meest toegepast bij zwaardere bouwwerken.
Welke materialen worden gebruikt?
Vroeger werden funderingspalen gemaakt van hout. Tot grofweg 1970 was dit heel gewoon in Nederland. Houten palen werken goed zolang ze onder de grondwaterstand staan en dus continu onder water staan. Zodra het grondwater daalt en de palen droogvallen, gaan ze rotten. Dat veroorzaakt funderingsproblemen.
Tegenwoordig worden funderingspalen bijna altijd gemaakt van beton of staal. Betonnen palen zijn duurzaam, kunnen veel gewicht dragen en zijn niet gevoelig voor vocht. Ze worden in de grond geheid of geboord, afhankelijk van de situatie en de omgeving.
De bovenste, zichtbare rand van de fundering, zoals stroken beton direct onder de muren, is meestal gemaakt van gewapend beton. Dit beton bevat staalstaven aan de binnenkant, waardoor het sterker is en niet snel breekt.
Waarom kan een fundering problemen geven?
Funderingsproblemen komen in Nederland veel voor, vooral in oudere woningen. De oorzaken zijn divers. Bij houten paalfunderingen is de meest voorkomende oorzaak dat de palen zijn gaan rotten door een dalende grondwaterstand. Dit zorgde er bij veel woningen van voor 1970 voor dat de fundering langzaam verzwakte.
Bij funderingen op staal kan de bodem instabiel worden door droogte, grondverzakkingen of grondwaterveranderingen. Dat leidt tot scheefstand of verzakking van het gebouw.
Tekenen van funderingsproblemen zijn onder andere: scheuren in muren of vloeren, deuren of ramen die klemmen, een scheve vloer of zichtbare verzakking aan de buitenkant van een gebouw. Herken je deze signalen, dan is het verstandig een specialist in te schakelen.
Waar moet een goede fundering aan voldoen?
Een goede fundering voldoet aan een aantal voorwaarden. Hier is een overzicht van de belangrijkste punten:
- De fundering draagt het volledige gewicht van het gebouw, inclusief de inhoud en bewoners.
- De krachten worden gelijkmatig verdeeld over de ondergrond, zodat het gebouw niet scheefzakt.
- De fundering is bestand tegen wisselingen in grondwater en temperatuur.
- Het gebruikte materiaal is duurzaam en geschikt voor de omstandigheden in de bodem.
- De diepte en het type fundering passen bij de grondsoort op de bouwlocatie.
- De fundering is berekend en ontworpen door een constructeur, zodat het veilig en stabiel is.
Wanneer heb je een funderingsonderzoek nodig?
Bij het kopen van een oudere woning, zeker gebouwd voor 1970, is het verstandig om de fundering te laten onderzoeken. Dit kan met een funderingsinspectie door een gespecialiseerd bedrijf. Zij bekijken de staat van de palen of het betonwerk en geven aan of er actie nodig is.
Ook als je een aanbouw wilt plaatsen of de woning wilt verbouwen, is het goed om de bestaande fundering te kennen. Een aanbouw brengt extra gewicht met zich mee, en de bestaande fundering moet daarvoor geschikt zijn of versterkt worden.
De fundering: de stille drager van elk gebouw
Een fundering zie je niet, maar zonder een goede fundering staat geen enkel gebouw stevig. Of het nu gaat om een woning, een brug of een kantoorpand: de kwaliteit van de fundering bepaalt hoe lang en hoe veilig een gebouw blijft staan. Heb je twijfels over de fundering van jouw woning? Laat het onderzoeken voordat kleine scheuren grote problemen worden.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een fundering op staal en een paalfundering?
Bij een fundering op staal rust het gebouw direct op de bodem, zonder palen. Dit werkt alleen als de grond stevig genoeg is. Bij een paalfundering worden lange palen de grond in gedreven tot op een draagkrachtige laag dieper in de bodem. In Nederland is een paalfundering bij slappe grondsoorten de meest gebruikte oplossing.
Hoe lang gaat een fundering mee?
Een betonnen fundering gaat bij normaal gebruik tientallen jaren mee, vaak meer dan honderd jaar. Houten funderingspalen kunnen ook zeer lang meegaan, maar alleen als ze continu onder water staan. Zodra ze droogvallen, beginnen ze te rotten en kan de levensduur sterk teruglopen.
Kan een slechte fundering worden gerepareerd?
Ja, funderingsherstel is mogelijk. Afhankelijk van het type fundering en de ernst van de schade zijn er verschillende methodes, zoals het injecteren van de bodem, het aanbrengen van nieuwe palen of het volledig vervangen van de oude fundering. Funderingsherstel is een specialistisch en kostbaar traject waarvoor je altijd een erkend bedrijf inschakelt.
Is een funderingskeuring verplicht bij de aankoop van een woning?
Een funderingskeuring is niet wettelijk verplicht bij de aankoop van een woning. Toch is het sterk aan te raden bij oudere woningen, zeker als ze zijn gebouwd voor 1970. Een keuring geeft inzicht in de staat van de fundering en voorkomt dat je onverwacht met hoge herstelkosten te maken krijgt.
